Αρχαιολογικό μουσείο Άστρους: Μια …πονεμένη ιστορία

0
Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στην εφ. Αρκαδικά Νέα στο φ. του Μαΐου 2024.
Αρχαιολογικό μουσείο Άστρους: Μια …πονεμένη ιστορία
Του Π.-Φ. Σκαλτσογιάννη, δ.φ.
Στη Σπερλόνγκα, σ’ ένα σπήλαιο κοντά στη Ρώμη οι αρχαιολόγοι πριν από μισό αιώνα ανακάλυψαν σπουδαία μαρμάρινα γλυπτά συμπλέγματα των ελληνιστικών χρόνων. Απεικονίζουν σκηνές από την Οδύσσεια, όπως την τύφλωση του Πολύφημου ή τον Οδυσσέα να ταξιδεύει ανάμεσα στη Σκύλα και τη Χάρυβδη. Όταν η Ιταλική αρχαιολογική υπηρεσία φόρτωσε αυτά τα αγάλματα σε φορτηγά προκειμένου να τα μεταφέρει στη Ρώμη, ώστε να εκτεθούν σε κάποιο από τα εκεί αρχαιολογικά μουσεία, οι κάτοικοι της περιοχής ξάπλωσαν στο οδόστρωμα εμποδίζοντας τα φορτηγά να αναχωρήσουν! Απαίτησαν τα σπουδαία αυτά ευρήματα να παραμείνουν στην περιοχή τους και να ανεγερθεί μουσείο για να τα στεγάσει και το πέτυχαν! Το κράτος υποχώρησε, το μουσείο έγινε και έχει δώσει πνοή στον τόπο με την υψηλή του επισκεψιμότητα. Αυτά έκαναν και αυτά πέτυχαν οι κάτοικοι της Σπερλόνγκα, στην Ιταλία.
Οι κάτοικοι της βόρειας Κυνουρίας, οι Αστρινοί και οι Δολιανίτες πώς αντέδρασαν, όταν η εφορία αρχαιοτήτων Αρκαδίας μετέφερε πριν από χρόνια μέρος από τις αρχαιότητες που βρέθηκαν στην έπαυλη του Ηρώδη Αττικού στο αρχαιολογικό μουσείο της Τριπόλεως; Δεν αντέδρασαν διόλου! Πώς αντέδρασαν, όταν διεπίστωσαν το 2020 ότι η «ορχούμενη Λάκαινα» έργο πιθανώς του Καλλιμάχου, του Δ΄ αι. π.Χ. είχε μεταφερθεί από το Άστρος στην Αθήνα και μετά σε αποθήκη της Τριπόλεως, όπου παραμένει μέχρι σήμερα; Και πάλι δεν αντέδρασαν διόλου! Θα μπορούσαν ίσως να είχαν αντιδράσει, εάν παρακινούνταν από τη δημοτική αρχή. Όμως ο τωρινός δήμαρχος βόρειας Κυνουρίας κ. Γ. Καμπύλης είναι αντίθετος σε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις.
Είναι υπέρ των ήπιας μορφής παραστάσεων και διαμαρτυριών προς το υπουργείο πολιτισμού με την ελπίδα ότι αυτό θα συγκινηθεί και θα διορθώσει τα κακώς κείμενα. Γι’ αυτό διοργάνωσε ημερίδα, η οποία έλαβε χώρα στο Άστρος στις 11 Μαΐου 2024, στο ίδρυμα Ζαφείρη με τίτλο «Το αρχαιολογικό μουσείο Άστρους αποκαλύπτει τα μυστικά της έπαυλης του Ηρώδη Αττικού»∙ σε αυτήν συμμετείχαν τρεις εισηγητές και εισηγήτριες προερχόμενοι από το υπουργείο πολιτισμού και δύο εισηγήτριες προερχόμενες η μία από αρχιτεκτονικό γραφείο και άλλη από την τοπική κοινωνία.
Η ημερίδα μάλιστα τελούσε υπό την αιγίδα του …υπουργείου πολιτισμού, δηλαδή εκείνου ακριβώς του υπουργείου που κατέστρεψε την έπαυλη του Ηρώδη μπήγοντας σίδερα και τσιμέντα εντός της περίστυλης αυλής της, που αφήνει τον αρχαιολογικό χώρο της επαύλεως να ρημάζει, που κρατάει κλειστό επί δεκαπέντε και πλέον χρόνια τόσο τον αρχαιολογικό χώρο όσο και το αρχαιολογικό μουσείο του Άστρους!
Η ημερίδα πάντως ήταν πολύ χρήσιμη, γιατί πρόσφερε (στους ελαχίστους –όχι άνω των είκοσι- που την παρακολούθησαν, οι περισσότεροι ελπίζω θα το κάνουν διαδικτυακά) νέα στοιχεία γι’ αυτό το τεράστιο σκάνδαλο που ονομάζεται διαχείριση της επαύλεως του Ηρώδη Αττικού στη Λουκού και των αρχαιοτήτων που βρέθηκαν σε αυτήν. Έτσι λοιπόν χάρη σε αυτήν την ημερίδα μάθαμε ότι, καθώς τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της επαύλεως είναι παρατημένα στο έλεος των καιρικών φαινομένων, η τοιχοποιία σε αρκετά σημεία έχει καταρρεύσει, ότι λόγω των λιμναζόντων υδάτων και της υγρασίας ψηφιδωτά έχουν χαθεί και ότι, αν υπάρξει λόγω κλιματικής αλλαγής καμιά μεγάλη νεροποντή, είναι πολύ πιθανόν να χαθούν και άλλα τμήματα του μνημείου, γιατί δεν φαίνεται να έχει προβλεφθεί η απορροή και η αποστράγγιση των υδάτων!
Μάθαμε επίσης ότι η ανάδοχος τεχνική εταιρεία, η οποία είχε αναλάβει την κατασκευή του στεγάστρου στον αρχαιολογικό χώρο της επαύλεως, αυτού που θύμιζε …σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ναι μεν παρέλαβε τη γερανογέφυρα, την οποία είχε εγκαταλείψει εκεί επί χρόνια αλλά όχι άλλα οικοδομικά υλικά, τα οποία παραμένουν στον αρχαιολογικό χώρο από το …2008 καταλαμβάνοντας σημαντικό του μέρος!
Σε ό,τι αφορά το αρχαιολογικό μουσείο Άστρους, το οποίο στεγάζεται στην πρώην σχολή Καρυτσιώτη, διατηρητέο κτήριο του 1805 και το οποίο παραμένει κλειστό από το 2008, πληροφορηθήκαμε ότι αποκλείεται στο ορατό μέλλον να ανοίξει τις πύλες του στο κοινό, γιατί το κτήριο έχει σοβαρότατα δομικά και στατικά προβλήματα που το καθιστούν …ετοιμόρροπο παρά το ότι έγιναν σε αυτό πολύ πρόσφατα, το 2018 εργασίες για τη συνολική ανακαίνιση και στερέωσή του! Διερωτώμαι πόσο στοίχισαν στους Έλληνες φορολογουμένους αυτές οι ολότελα αναποτελεσματικές εργασίες.
Δεν είναι όμως μόνον αυτό. Το κτήριο της σχολής Καρυτσιώτη είναι αδύνατον να ανταποκριθεί ποτέ, όσες εργασίες και αν γίνουν σε αυτό, όσα χρήματα και αν δαπανηθούν για την στερέωση και τροποποίησή του, στις προδιαγραφές ενός σύγχρονου μουσείου! Επιπλέον μάθαμε ότι το υπόγειό του, στο οποίο είναι στοιβαγμένες πολλές από τις αρχαιότητες που προέρχονται από την έπαυλη του Ηρώδη Αττικού είναι εντελώς ακατάλληλο για τη φύλαξή τους! Πρώτον, γιατί δεν υπάρχει χώρος για να μπορέσουν να τις μελετήσουν οι αρχαιολόγοι, δεύτερον, γιατί το υπόγειο δεν είναι υδατοστεγές: το 2015 διαπιστώθηκε ότι σε αυτόν τον χώρο είχαν μπει νερά με αποτέλεσμα ορισμένα από τα ευρήματα να έχουν υποστεί φθορές και τρίτον, γιατί ο χώρος δεν φυλάσσεται σωστά! Τέλος, θα πρέπει να προστεθεί, η σχολή Καριτσιώτη είναι πολύ μικρό κτήριο, ανίκανο να στεγάσει την πληθώρα των ευρημάτων των προερχομένων από την έπαυλη αλλά και ευρύτερα της Κυνουρίας, γιατί το αρχαιολογικό μουσείο Άστρους φιλοδοξεί να στεγάσει όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα της Κυνουρίας όχι μόνον αυτά που προέρχονται από την έπαυλη.
Μετά απ’ όλα αυτά, θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, τι πιο λογικό από το να δρομολογηθεί άμεσα, κατεπειγόντως η ανέγερση ενός νέου, σύγχρονου αρχαιολογικού μουσείου. Όμως αυτή η τόσο προφανής και εύλογη λύση αποκλείσθηκε από τον κ. δήμαρχο, ο οποίος χαρακτηριστικά επί λέξει είπε: «Σίγουρα, όπως είχα μεταφέρει και στην προηγούμενη προϊσταμένη της εφορίας αρχαιοτήτων, αυτό το κτήριο έχουμε και αυτό το κτήριο πρέπει να επαναλειτουργήσει ως μουσείο. Γιατί έχουν ακουστεί διάφορα στην περιοχή. Αυτήν τη στιγμή αυτό είναι το αρχαιολογικό μουσείο Άστρους, αυτός είναι ο πρώτος στόχος μας, να επαναλειτουργήσει το συγκεκριμένο κτήριο, το συγκεκριμένο μουσείο»!
Αυτή η δήλωση του κ. δημάρχου μου θυμίζει την ανάλογη δήλωση που είχε κάνει πριν από εννέα χρόνια, στις 19.5.2015 ο τότε περιφερειάρχης κ. Π. Τατούλης στον ίδιο χώρο, ο οποίος είχε δηλώσει ότι το στέγαστρο θα γίνει οπωσδήποτε είτε αρέσει είτε δεν αρέσει σε κάποιους! Σημειωτέον ότι την ίδια χρονιά, λίγο μετά από αυτήν τη δήλωση η κατασκευή του στεγάστρου απεντάχθηκε οριστικά από το χρηματοδοτικό πρόγραμμα του ΕΣΠΑ του 2007-2013, γιατί ο ειδικός σύμβουλος ποιοτικού ελέγχου του ΕΣΠΑ (κάποιος Ισπανός τον οποίον οι Έλληνες θα πρέπει να ευγνωμονούν) είχε δώσει τον Ιανουάριο του 2011 στο έργο τη χειρότερη δυνατή βαθμολογία! Είναι ολοφάνερο λοιπόν εις πείσμα του κ. δημάρχου Β. Κυνουρίας ότι χρειάζεται να ανεγερθεί ένα νέο αρχαιολογικό μουσείο ικανό να περιλάβει όλα τα ευρήματα της Κυνουρίας και ότι η σχολή Καριτσιώτη, εάν και όποτε στερεωθεί, επιβάλλεται να γίνει κέντρο πολιτικής αγωγής και συνταγματικής ιστορίας των Ελλήνων, αφού εκεί έλαβε χώρα η Β΄ εθνοσυνέλευση του Άστρους το 1823.
Η κα Ελένη Ψαθή, αναπληρώτρια προϊσταμένη της εφορίας αρχαιοτήτων Αρκαδίας και εισηγήτρια σε αυτήν την ημερίδα ανέφερε ότι ο γενικός γραμματέας του υπουργείου πολιτισμού είπε σε στελέχη του υπουργείου χωρίς όμως να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις ότι «το θέμα του αναδόχου έχει λήξει». Τι περίεργο! Είπαμε: οι οικονομικές εκκρεμότητες με την ανάδοχο τεχνική εταιρία, η οποία επρόκειτο να κατασκευάσει το στέγαστρο, θα έχουν κλείσει, όταν θα έχουν παραγραφεί τα αδικήματα κακουργηματικού χαρακτήρα των φίλων της κας Μενδώνη οι οποίοι πλήρωσαν την τεχνική εταιρεία για έργο που δεν έκανε! Εκτός εάν έχουν ήδη παραγραφεί και δεν μας το λένε, γιατί το φυλάνε για …έκπληξη. Κλείνοντας θα αναφέρω το εξής αμίμητο: ο κ. δήμαρχος ζήτησε …συγνώμη από τους ομιλητές, επειδή κάποιοι από τους δημότες στον διάλογο που ακολούθησε ήταν κάπως …επιθετικοί, καθώς εξέφρασαν την πικρία και την αγανάκτησή τους για το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει το ζήτημα του αρχαιολογικού μουσείου του Άστρους και της επαύλεως του Ηρώδη. «Μη μας παρεξηγείτε. Νιώθουμε ως κοινωνία αδικημένοι» συμπλήρωσε. Με αυτήν την τακτική και νοοτροπία του κ. δημάρχου βλέπω τους Κυνουριείς να τρώνε στο άμεσο μέλλον κι άλλα ξεγυρισμένα χαστούκια από το υπουργείο πολιτισμού.
Η πρώην σχολή Καρυτσιώτη με τον περίβολο στον οποίον έλαβε χώρα η Β΄ εθνοσυνέλευση του Άστρους το 1823. Σήμερα στεγάζει το αρχαιολογικό μουσείο Άστρους το οποίο παραμένει κλειστό από το 2008 και το οποίο δεν αναμένεται να ανοίξει τις πύλες του στο κοινό λόγω …δομικών και στατικών προβλημάτων, παρόλο που το κτήριο ανακαινίσθηκε εκ βάθρων και στερεώθηκε το 2018!

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ